Najstarszą formą domów są jaskinie (paleolit), szałasy, ziemianki (mezolit). Pierwsze domy były jednoizbowe (neolit), w epoce brązu i żelaza występują już trzyizbowe (Biskupin). Wznoszono je z gałęzi oblepianych gliną, drewna i kamienia. W okresie starożytnym w Egipcie, Mezopotamii budowano domy z cegieł ręcznie lepionych z gliny i suszonych na słońcu. Były to budynki wieloizbowe, często z dziedzińcem wewnętrznym, wtedy pojawiły się też budynki piętrowe. W Europie, wykształcił się dom grecki i dom rzymski. Wraz z upadkiem cesarstwa rzymskiego nastąpiło załamanie rozwoju budownictwa. Tradycje domu rzymskiego kontynuowała architektura islamu.

W Europie chrześcijańskiej, w okresie wczesnego średniowiecza funkcję domów pełniły warowne zamki i drewniane chaty budowane na terenie grodów i podgrodzi albo jako rozproszone (wieś), na terenach chronionych w sposób naturalny – np. w lesie. W miastach w wieku XIII i XIV dom to przeważnie budynek o drewnianej konstrukcji szkieletowej, które zaczęto zastępować budynkami o ścianach murowanych (budynki w konstrukcji "muru pruskiego" wznoszono jeszcze na początku XX w.). W okresie gotyku w budownictwie miejskim zaczęto wznosić najczęściej dwu-, trzypiętrowe kamienice szczytowe. Parter przeznaczony był na warsztaty rzemieślnicze i sklepiki, piętro służyło jako część mieszkalna, a na poddaszu były magazyny. Począwszy od renesansu, miejskie kamienice zyskują szersze, bogato zdobione fasady z większymi oknami, wzrasta liczba pomieszczeń, wewnątrz budowane są arkadowe dziedzińce. Występują także kamienice z podcieniami i dachy z attykami. Ten typ budownictwa w okresie baroku zaczął pełnić również funkcję miejskich rezydencji przedstawicieli najwyższych warstw społecznych. Kamienice upodobniły się do miejskich pałaców.

Na terenach wiejskich zabudowa warowna przeobraziła się w pałace i dworki szlacheckie.

Budownictwo jednorodzinne wykształciło się w Anglii w XVII w. Kamienice czynszowe pojawiły się na początku XVIII w. w miastach Anglii i Francji (pierwsze domy czynszowe znano już w czasach starożytnych w Grecji i w Rzymie – insula). W czasach dzisiejszych funkcję domów pełnią budynki wielorodzinne (bloki mieszkalne, kamienice) i jednorodzinne.

Dach jest górną (najwyższą) częścią budynku, mająca za zadanie przekrycie i osłanianie go przed wpływami atmosferycznymi. Składa się z konstrukcji nośnej i pokrycia. Konstrukcja dachu w budynkach o średniej wielkości jest zazwyczaj wykonana z belek drewnianych, przy większych odległościach pomiędzy ścianami zewnętrznymi stosuje się konstrukcje stalowe, żelbetowe lub z drewna klejonego.

Materiał pokrycia zależy od strefy klimatycznej, lokalnego stylu i architektury budynku. Używane są zarówno pokrycia tradycyjne, takie jak strzecha, gont czy łupek, jak i współczesne systemy pokryć dachowych zawierające membrany izolacyjne i warstwy wodoodporne. Kąt nachylania dachu również zależy od lokalnych uwarunkowań i projektu architektonicznego. W niektórych budynkach współczesnych istnieje niewielka różnica pomiędzy dachem a ścianą zewnętrzną, efekty takie uzyskuje się również przez użycie stropodachu.

Główne części dachu:

• kalenica,
• kosz nazywany krawędzią koszową,
• połać dachowa,
• okap.

Pozostałe elementy i urządzenia związane z dachem:

• podbitka,
• komin,
• właz,
• okno dachowe,
• ława kominiarska,
• instalacja odgromowa,
• płotki (bariery) przeciwśniegowe,
• odwodnienie dachu: wodę z opadów atmosferycznych, roztopionego śniegu odprowadza się z dachu na zewnątrz - przy pomocy rynien i rur spustowych albo do wewnątrz - przy pomocy wpustów dachowych i rur spustowych usytuowanych wewnątrz budynku.

Konstrukcja nośna

Konstrukcja nośna dachu to te elementy, które przenoszą ciężar dachu na ściany budynku. W budynkach tradycyjnych konstrukcję nośną dachu stanowi więźba dachowa, której funkcję w budynkach większych wykonują wiązary stalowe (kratownice) lub elementy żelbetowe. Współcześnie stosuje się też więźby drewniane z elementów prefabrykowanych.

Rodzaje pokrycia:

Zewnętrzną warstwę dachu, narażoną na działanie warunków atmosferycznych nazywamy pokryciem. Za pokrycie służyć może:

• słoma - wiązana i układana w strzechę. Jest to jeden ze starszych materiałów, obecnie prawie nie stosowany, choć ma swoich zwolenników jako materiał naturalny (budownictwo ekologiczne),
• trzcina - podobnie jak słoma materiał naturalny, służący do wykonania strzechy,
• dranica - pokrycie z desek drewnianych o większej długości,
• gont - pokrycie z niewielkich elementów drewnianych, łączonych ze sobą przez klinowanie,
• łupek - pokrycie z płytek kamiennych, przytwierdzanych do desek ułożonych na więźbie, dość ciężkie. Stosowane w rejonach w pobliżu złoży łupka (Francja, Wielka Brytania, Skandynawia),
• dachówka - pokrycie układane z elementów ceramicznych lub cementowych, popularny w tradycyjnym budownictwie. Stosuje się dachówki różnych kształtów i kolorów, w zależności od technologii wypalania i dodanych barwników,
• blacha - blacha miedziana, stalowa ocynkowana, niekiedy dodatkowo powlekana tworzywem np. poliestrem). Arkusze blachy dachowej układa się na deskowaniu i zagina na łączeniach. Odmianą blachy dachowej jest tzw. blachodachówka, pokrycie blaszane imitujące dachówkę ceramiczną, ale lżejsze od niej,
• papa - pokrycie stosowane na dachy o małym spadku i stropodachy. Jest to materiał tani i dający możliwość szybkiego ułożenia, ale niezbyt estetyczny i o niewielkiej trwałości. Stosowany zwłaszcza na budynki tymczasowe, w wypadku stropodachów pokrycie papą obecnie wypierane jest przez bezspoinowe masy bitumiczne,
• eternit - pokrycie uważane za bardzo szkodliwe dla zdrowia człowieka ze względu na zawartość azbestu,
• nylon dekarski - pokrycie dachowe stworzone na bazie elastycznych polimerów. Łączy on w sobie cechy samodzielnej powłoki dachowej oraz materiału do naprawy dachów,
• zielony dach - warstwa roślinności na podłożu organicznym, ułożona na płycie żelbetowej i warstwach izolacji. Jest to pokrycie ciężkie i wymagające dużej dokładności wykonania, stosowane dla uatrakcyjnienia bryły budynku.

Kształt dachu

Kształt dachu może być uwarunkowany klimatem (dach cztero- i dwuspadowy) lub względami estetycznymi (dach kopulasty, mansardowy).

Rodzaje dachów (ze względu na kształt):

• dach czterospadowy
• dach dwuspadowy
• dach pulpitowy
• dach mansardowy
• dach naczółkowy
• dach półszczytowy
• dach namiotowy
• dach wieżowy
• dach kopulasty
• dach hełmowy
• dach pogrążony
• dach krążynowy

Źródło: Wikipedia

Projekt i realizacja: City Media Warszawa  

  r-Bud Projekt, ul. Zawodowa 64, 04-419 Warszawa
  Tel. (22) 612 98 81, Kom. (501) 701 698, e-mail: rbud@o2.pl